|     HOME     |   over DE WAKKERE BURGER   |    CONTACT   |

laatste aanvulling: 08-07-2010

Schijnkandidaten trekken (media-)aandacht

De Wakkere Burger pleit niet als enige voor meer duidelijkheid voor de burger bij verkiezingen. Ook heel wat politici, journalisten en opiniemakers gaven de voorbije maanden duidelijk aan dat onze democratie niet gebaat is met praktijken als schijnkandidaten, parlement-hopping,...  Een greep uit de vele artikels.

 

 

 

Teksten uit 2010 - Federale verkiezingen:

- Luc Van Der Kelen in HET LAATSTE NIEUWS op 08.07.2010

- Wim Winkelmans in DE STANDAARD op 03.07.2010

- Yves Desmet, opiniestuk, in DE MORGEN op 02.07.2010

- Transparency International Belgium  in een PERSMEDEDELING op 10.06.2010

-  Yves Desmet, opiniestuk, in DE MORGEN op 08.05.2010

- Paul Geudens, opiniestuk, in GAZET VAN ANTWERPEN op 07.05.2010

- Isabel Albers, over het boek van Ivan De Vadder, in DE STANDAARD op 07.05.2010

- Ivan De Vadder, in zijn boek PLEIDOOI VOOR EEN EERLIJKE POLITIEK, 2010

Teksten uit 2009 - Vlaamse verkiezingen:

- Wim Winkelmans en Isabel Albers  in DE STANDAARD op 30.06.2009

-  Eric Donckier in HET BELANG VAN LIMBURG op  27.05.2009

Peter Gorlé in HET LAATSTE NIEUWS op 27-05-2009

-  Peter Vandermeersch in DE STANDAARD op 02.02.2009

-  Luc Huyse in DE STANDAARD op 25.04.2009

-  Marc Reynebeau in DE STANDAARD op 27.01.2009

Naamloos artikel op de VRT-website op 04.05.2009

Ouder materiaal:

-  Stefaan Fiers in DE STANDAARD op 05.03.2003

 

De verschillende partij-opinies (n.a.v. de Vlaamse verkiezingen van 2009) over schijn- en dubbelkandidaten vind je hier.  

 

Luc Van Der Kelen (hoofdredacteur HLN) in HET LAATSTE NIEUWS op 08.07.2010

OPINIE - De kiezer bedrogen

Bijna één op de tien Vlaamse verkozenen op 13 juni waren schijnkandidaten. Ze waren samen goed voor 1.604.615 voorkeurstemmen, zo berekende de vzw De Wakkere Burger, een organisatie die zich bezighoudt met burgerdemocratie. Onder hen vijf lijsttrekkers en zelfs twee schijnopvolgers van schijnkandidaten. Alle mensen die voor hen gestemd hebben, zijn dus bedrogen.

Straks, als de federale ministers worden geïnstalleerd, komt de tweede fase van de parlementaire reshuffle op gang, als de ministers vervangen moeten worden of jobhoppen van de ene regering naar de andere, zoals al voorspeld wordt voor minister Bourgeois. Die zou van de Vlaamse regering naar Justitie springen in de federale regering, wordt gezegd. Zijn partij is niet meer schuldig dan andere, maar ze heeft vroeger in de oppositie wel veel kabaal gemaakt over dergelijke carrousels en wat je niet wil dat anderen doen, hoor je zelf ook niet te doen. Voorbeelden strekken nog altijd.

Het is niet voor het eerst dat we dit hier aanklagen, maar het begint nu door te dringen dat dit pure misleiding van de kiezers is en dat deze praktijk de controlefunctie van het parlement onderuithaalt. Het systeem van de opvolgers staat haaks op wat een democratie moet zijn. Het laat toe dat de partijen de bevoegdheid van de kiezer usurperen: zij zijn het die de opvolgers klaarzetten, terwijl de effectieve kandidaten worden opzijgeschoven. Er zijn er zelfs die uit berekening derde of vierde opvolger gaan staan in plaats van derde of vierde op de lijst, omdat ze met hun partij combines hebben afgesproken.

Het is een praktijk die in onze buurlanden niet bestaat: als een verkozene vertrekt, op welke manier ook, is het de volgende effectieve kandidaat met de meeste stemmen die zijn rechtmatige plaats inneemt. Wie verkozen is, moet zetelen, effectieve kandidaten en geen opvolgers van de opvolgers.

Het is in een democratie cruciaal dat de kiezer kiest en niet de partijapparatsjiks. Het is maar één element uit de politieke hervormingen, maar het is voor de democratie een stuk belangrijker dan de splitsing van een kiesarrondissement.

[NAAR BOVEN]

Wim Winkelmans (journalist De Standaard)  in DE STANDAARD op 03.07.2010

COMMENTAARSTUK - Schijnvertoon

We krijgen volgende week woensdag weer een potje slecht amateurtoneel in het Vlaams Parlement. De op dat moment ex-ministers Philippe Muyters en Geert Bourgeois zullen er opnieuw plechtig de eed afleggen als lid van de Vlaamse regering, in de handen van een ongetwijfeld feliciterende parlementsvoorzitter Jan Peumans, hun partijgenoot bij N-VA.

Meerderheidspartij CD&V heeft al aangekondigd dat ze afwezig zal blijven om niet de indruk te geven dat ze instemt met de carrousel van de twee ministers, die alleen tot doel heeft om Muyters een parlementaire terugvalbasis te gunnen voor het geval het slecht afloopt met de N-VA in de Vlaamse regering. De oppositiepartijen denken er nog over na hoe ze nog iets extra's kunnen doen om hun afkeer voor het parlementhoppen van de twee N-VA-ministers tot uiting te brengen.

Alleen hebben schijnkandidaten en kiezersbedrog zo'n lange geschiedenis in de Belgische politiek dat het protest ertegen nog moeilijk ernstig te nemen valt. De partijen hangen de politieke maagd uit naargelang het hen goed uitkomt, niet meer dan dat. Vorig jaar was de N-VA nog de politieke maagd, met onder meer twintig voorstellen voor een fatsoenlijke politiek. Dit jaar is het CD&V, dat zijn Vlaamse kopstukken ergens ver weg onderaan de opvolgerslijsten verstopte.

Maar elk om beurt, en vaak tegelijkertijd hebben ze zich bezondigd aan de kwaal die ze willen bestrijden. Er zijn zelfs wel wat krassere staaltjes geleverd dan wat Philippe Muyters en Geert Bourgeois nu presteren. Patrick Dewael (Open VLD) presteerde het als minister-president om enkele dagen na de kamerverkiezingen van 2003 te verkassen naar het federale niveau ‘uit respect voor de kiezer'. Yves Leterme en nog wel enkele andere CD&V'ers zigzagden de voorbije tien jaar van het ene niveau naar het andere. Steve Stevaert (SP.A) presteerde het in 2003 om zowel de senaatslijst als de kamerlijst in Limburg te trekken.

Partijen zetten hun goudhaantjes graag in voor cruciale verkiezingen, en uiteraard zijn alle verkiezingen cruciaal. Zo nodig wordt er wel een kromme redenering uitgedacht om alles goed te praten. Wie het niet doet, is naïef en laat stemmen aan zich voorbijgaan.
De N-VA zal volgende woensdag worden aangevallen met zwakke, ongeloofwaardige argumenten. De partij zal zich verdedigen met al even zwakke en ongeloofwaardige argumenten. In werkelijkheid buiten ze allemaal op een cynische manier de mogelijkheden uit die de politieke regels nu bieden.

De N-VA verdedigt Bourgeois met het argument dat hij handelt volgens de ethische regels die hij zelf verdedigt: een politicus moet het mandaat opnemen in het parlement waar hij het laatst verkozen is. Ietwat lachwekkend aangezien de man zijn mandaat hooguit 24 uur zal houden.

Het wordt tijd dat de partijen zelf de conclusies trekken uit hun onvolwassen manier van politiek voeren. Ze moeten maar eens kijken in de lade met wetsvoorstellen die ze in hun maagdelijke periode hebben geproduceerd. Inspiratie vinden ze daarin genoeg. Wel merkwaardig dat de Vlaams-nationalisten nu zelf een overtuigend bewijs leveren dat het beter is om de federale en regionale verkiezingen gelijktijdig te houden.

[NAAR BOVEN]

Yves Desmet (hoofdredacteur De Morgen), opiniestuk, in DE MORGEN op 02.07.2010

OPINIE - Parachute

Volgende maandag wordt een mooi stukje toneel opgevoerd in het federale parlement. De Vlaamse N-VA-ministers Philippe Muyters en Geert Bourgeois nemen dan even ontslag uit de Vlaamse regering om de eed af te leggen in respectievelijk de Senaat en de Kamer. Woensdag geven Muyters en Bourgeois hun zitjes door aan hun opvolgers en leggen ze weer de eed af als Vlaams minister.

Die tijdelijke ministerschapsonderbreking, waarbij deze pure Vlamingen het Belgische niveau blijken te verkiezen boven het Vlaamse, duidt alvast aan dat bij de N-VA de overtuiging leeft dat het einde van België niet voor het einde van deze legislatuur voorzien wordt. Het over-en-weer-gewip wordt vergoeilijkt met het argument dat ze gaan zetelen in het laatste mandaat waarvoor ze verkozen zijn. Wat natuurlijk niet alleen klinkklare nonsens is, maar ook nog eens schaamteloos gelogen. Muyters gaat zetelen omdat hij nergens anders verkozen is. Wanneer om één of andere reden de N-VA ooit uit de Vlaamse regering stapt, is dit zijn persoonlijke parachute. Voor Bourgeois is het mandaat een potentiële terugvalbasis na zijn aanstelling als federaal minister, die volgens de wandelgangen zo goed als zeker is.

Beide heren zullen dus de eed afleggen, een glaasje spuitwater drinken in het buffet, vervolgens opnieuw Vlaams minister worden en hun twee opvolgers hun zitje laten opnemen. Het is op zijn minst een eigenaardige invulling van het begrip 'zetelen'.

Datzelfde opvolgingsscenario gaan trouwens ook Bart De Wever en Helga Stevens opvoeren. Beiden zijn rechtstreeks verkozen tot senator, maar nemen dat verkozen mandaat niet op. Ze worden wel voorgedragen als gemeenschapssenatoren, waardoor in hun verkozen plaats ook twee niet-verkozen opvolgers naar de Senaat kunnen. In totaal zal met enig reken- en bochtenwerk de N-VA liefst zeven nietverkozen opvolgers parkeren in Kamer en Senaat. Daarmee verliest de N-VA iedere morele autoriteit om ooit nog anderen te kapittelen voor dit soort circusnummertjes, wat ze in het verleden nochtans graag deed.

Het ergste is dat je het de partij niet eens volledig kwalijk kan nemen. Zolang dit perverse systeem van de opvolgers blijft bestaan, zal iedere partij het met liefde gebruiken en misbruiken.

[NAAR BOVEN]

 

Transparency International Belgium(*) in een PERSMEDEDELING op 10.06.2010

Brussel, 10 juni 2010 - Meer dan 500 kandidaten voor de federale verkiezingen, ruim 25% van de kandidaten van de grootste politieke partijen van het land, hebben de vragenlijst van Transparency International Belgium beantwoord. De resultaten onthullen grote verschillen tussen de standpunten van de partijen en tussen de verschillende taalgemeenschappen. Maar er is ook een gedeelde wens van de kandidaten om meer maatregelen te nemen aangaande ethiek in de politiek.

Verkozen om te zetelen

Geconfronteerd met het probleem van de regionaal verkozenen die de federale verkiezingslijsten ondersteunen terwijl ze niet de intentie hebben om te zetelen, stellen vrijwel alle kandidaten (99%) dat deze situatie, waarvoor nagenoeg geen enkele regelgeving bestaat, moet veranderen. De kandidaten hebben de meeste sympathie voor het laten samenvallen van de regionale en federale verkiezingen, waarbij het verboden wordt om zich kandidaat te stellen op beide lijsten (38%). Eveneens een grote groep kiest voor een oplossing die de kandidaat verplicht om te zetelen waar hij het meest recent verkozen is (34%).

De antwoorden tonen afgetekende verschillen tussen de partijen. Zo willen bij de PS nagenoeg 9 op de 10 kandidaten niet verder gaan dan het op voorhand kenbaar maken van de intenties van de kandidaten. Bij Ecolo, Open VLD en SP.A daarentegen is de grote meerderheid van de kandidaten voorstander van het laten samenvallen van verkiezingen. Terwijl er bij CDH een duidelijke voorkeur is voor de verplichting om te zetelen daar waar men laatste verkozen is.(...)

(*) Transparency International is een internationale NGO, die zich afzet tegen (politieke) corruptie. Meer details over het onderzoek vind je op www.transparencybelgium.be

[NAAR BOVEN]

 

Yves Desmet (hoofdredacteur De Morgen), opiniestuk, in DE MORGEN op 08.05.2010

OPINIE - Hou op

Even recapituleren: minister Ingrid Lieten wordt lijsttrekker voor de sp.a in Limburg, maar heeft niet de minste intentie om te zetelen als ze verkozen wordt. Minister Geert Bourgeois doet bij de N-VA net hetzelfde. Bart De Wever, die gezworen had in het Vlaamse Parlement te blijven, trekt de Senaatslijst en treedt daarmee in de voetsporen van Yves Leterme, die vroeger net hetzelfde deed. Jean-Marie Dedecker is de vleesgeworden jobhopper, die bij alle laatste verkiezingen zowat alles trekt wat er te trekken valt.

En allemaal moeten ze zich uitputten in smoezen om toch maar goed te praten wat in wezen onverdedigbaar is.

Je kunt het ze niet eens persoonlijk kwalijk nemen. Bij iedere verkiezing is het voor alle partijen alle hens aan dek, en mocht een hond met een hoed op een garantie bieden op veel stemmen, hij zou ook op kop van de lijst gezet worden. Dus moet telkens opnieuw hetzelfde kringetje van populaire politici en stemmentrekkers opdraaien om voor hun partij een zo goed mogelijk resultaat te behalen.

Maar daardoor creëer je natuurlijk een zichzelf versterkende spiraal: omdat zij telkens opnieuw trekken, worden zij ook naar de tv-studio's gevraagd, krijgen ze daardoor grotere bekendheid en meer stemmenpotentieel, waardoor ze de volgende keer opnieuw op kop moeten. Nieuw politiek talent kan daarom ook maar mondjesmaat gelanceerd worden. En bovendien, zo redeneren ze cynisch maar niet eens onterecht, zolang alleen een paar duizend politieke journalisten, politicologen en bewuste burgers zich daarover druk maken, en de rest toch voor hen blijft stemmen, wat is dan het probleem?

Het probleem is dat het niet goed is voor de democratie en de rekrutering van partijen, en ook niet voor hun eigen gezondheid, want ze branden tegen een nooit gezien tempo op. Maar toch zullen ze het niet kunnen laten, omdat het pure overlevingsinstinct nu eenmaal de sterkste motivator voor politiek handelen is.

Het kan alleen opgelost worden door in de toekomst alleen nog samenvallende verkiezingen, waar ook andere goede redenen voor zijn, te organiseren, en door politici wettelijk te verplichten ook het mandaat op te nemen waarvoor ze verkozen zijn. Zo verdwijnen meteen ook een aantal opvolgers die vandaag het parlement doen verwateren en geeft het partijen de kans nieuw talent te lanceren en de roofbouw op hun topmensen te doen ophouden.

[NAAR BOVEN]

Paul Geudens, opiniestuk, in GAZET VAN ANTWERPEN op 07.05.2010

OPINIE - Partijen degraderen politici tot reisduiven

Ingrid Lieten trekt de Kamerlijst voor sp.a in Limburg. Zij wordt dus zeker verkozen. Maar ze zal niet zetelen. Want mevrouw Lieten is viceminister-president in de Vlaamse regering en ze is zinnens dat ook te blijven. Toch vindt ze dat geen kiezersbedrog. Neen, want mevrouw Lieten zegt op voorhand wat haar plannen zijn, en dan mag dat. Dan is dat eerlijk. Zou ze dat zelf geloven?

Mevrouw Lieten is niet alleen. Waarschijnlijk gaat haar collega Geert Bourgeois, eveneens viceminister-president in de Vlaamse regering, de Kamerlijst in West-Vlaanderen trekken. Althans, dat is het voorstel van het nationale kiescollege van de N-VA. Maar ook bij hem is het maar om te lachen. Geen haar op het hoofd van Geert Bourgeois denkt eraan te verhuizen naar de federale Kamer. Willen we nog even doorgaan? Bij diezelfde N-VA - de zelfverklaarde rechtlijnige partij - gaat voorzitter Bart De Wever op nummer één staan op de Senaatslijst. Nochtans werd hij nog geen jaar geleden verkozen - voor vijf jaar - in het Vlaams Parlement. Het verschil met de twee vorige politici is dat De Wever zijn zitje in de Senaat zal opnemen. Hij zal daar dan naast Filip Dewinter zitten... Twee Vlaamse boegbeelden bij uitstek, broederlijk verenigd in veruit de meest Belgische van alle Belgische instellingen. Absurd. Het schaamrood zou hen naar de wangen moeten stijgen.

En dan maar gas geven tegen de burgers die zeggen dat ze niet meer meedoen aan de verkiezingen. Dan worden de grote woorden uit de kast gehaald. Dan wordt er op de democratische plichten gewezen. Hebben zíj dan geen verplichtingen? Bijvoorbeeld gaan zetelen en blijven zetelen in de assemblee waarvoor ze verkozen zijn? Tenslotte hebben zij ons een mandaat gevraagd voor vier of vijf jaar, niet voor een paar maanden.

Hoe kunnen zij verlangen dat "de mensen" respect opbrengen voor verkiezingen? Die hebben inmiddels zeer goed door dat niet de kiezer bepaalt wie verkozen wordt, maar de politieke partijen. Die spelen met hun kandidaten zoals kinderen met legomannetjes. Zij degraderen de parlementen tot duiventillen en hun politici tot reisduiven. Kom dan toch niet klagen dat de bevolking niet meer in verkiezingen gelooft.

Het argument "we kunnen niet anders want de anderen doen het ook" is nonsens. Daar is een simpele oplossing voor: een wettelijk verbod op 'jobhopping'. Wie maakt als eerste de borst nat?


[NAAR BOVEN]

Isabel Albers (redacteur De Standaard), over het boek van Ivan De Vadder, in DE STANDAARD op 07.05.2010

Ivan De Vadder trekt aan de alarmbel

Een pleidooi voor eerlijke politiek, van een journalist die de Wetstraat tot in de achterkamertjes kent; niemand kan daartegen zijn.
Veel politici daagden gisteren op in de salons van de Kamer om VRT-journalist Ivan De Vadders aanklacht te horen. Hij schreef zijn Pleidooi voor een eerlijke politiek naar eigen zeggen uit ergernis en verontwaardiging.
  (...)

Politici die jobhoppen van het ene niveau naar het andere, die wel kandidaat zijn op een lijst maar niet gaan zetelen of opvolgers die dan maar de dienst uitmaken in parlementen die steeds minder te zeggen hebben: De Vadder wijst die praktijken zeer terecht af, iets wat deze krant overigens ook al verscheidene jaren doet.

Een federale kieskring, samenvallende verkiezingen, een verbod op dubbele kandidaatstelling: niet dat zijn voorstellen allemaal zo nieuw zijn of verwonderen. Maar dát De Vadder het doet, is belangrijk. De wetsvoorstellen om te verbieden dat politici tegelijk kandidaat kunnen zijn voor pakweg het Vlaams Parlement en de Kamer, liggen klaar. (...)

[NAAR BOVEN]

Ivan De Vadder (politiek journalist VRT), in zijn boek PLEIDOOI VOOR EEN EERLIJKE POLITIEK, 2010 (p. 245-247)

[over de aparte lijsten voor opvolgers bij verkiezingen]

Jarenlang werden alleen overleden politici opgevolgd. (…) Vanaf 1995 worden ook ministers opgevolgd waardoor het aantal opvolgers stijgt. Meteen ontstaat er nieuwe kritiek. De nieuwe opvolgers zijn te afhankelijk van ‘hun’ minister, zijn nooit zeker van hun job, en daardoor ook erg volgzaam. Als bovendien vanaf 2003 de verkiezingen niet meer samenvallen, stijgt het aantal opvolgers verder.

Door het hoge ritme van verkiezingen moeten de partijen elke keer opnieuw een beroep doen op hetzelfde handvol kandidaten voor al hun lijsten. Het verklaart waarom ook BV’s, politieke BV’s, en ‘zonen en dochters van’ geregeld opduiken op de kandidatenlijsten. De partijen vinden nauwelijks nog nieuwe kandidaten. Alle partijvoorzitters geven toe dat ze wanhopig op zoek zijn naar nieuw politiek talent.  (…)

Een eenvoudig idee op dat euvel te verhelpen, is de opvolgerlijst af te schaffen. Dat halveert het aantal kandidaten. Een systeem zonder opvolgers is bovendien veel transparanter en eerlijker. Als er een vervanger nodig is, wordt de volgende kandidaat op de lijst parlementslid. Het gebeurt nu al bij de gemeenteraadsverkiezingen. Ondanks de steun van verschillende partijen, blijft het voorstel dode letter. (…) 

[over de schijnkandidaten bij verkiezingen]

Om de sterkste kandidaten, de boegbeelden, aan de kiezer aan te bieden, maken partijen tegenwoordig gebruik van ‘schijnkandidaten’. Dat zijn politici die zo goed als zeker verkozen zijn zonder de intentie te hebben om een mandaat op te nemen. (…)

Dat kiezersbedrog is op te lossen door drie simpele regels in te voeren. Ten eerste: wie verkozen is, neemt zitting. Kamerleden die verkozen worden bij Vlaamse of Europese verkiezingen, verhuizen van parlement. Vlaamse Parlementsleden die verkozen worden bij federale verkiezingen, stappen over. Ten tweede: ministers moeten ontslag nemen als ze kandidaat willen zijn op een ander niveau dan waar ze minister zijn. Ministers blijven op hun niveau of nemen eerst ontslag. Ten derde: parlementsleden die minister willen worden op een ander niveau verliezen hun parlementaire terugvalpositie. In 1993 werd die regel in ons land van kracht, maar onder druk van de toenmalige meerderheidspartijen werd ze enkele jaren later al ongedaan gemaakt.

Politici zijn zich bewust van die problemen, maar de stap naar de hervormingen zetten ze niet gemakkelijk. Nochtans zouden hervormingen heilzaam zijn voor hun geloofwaardigheid. In Stemtest09 van de VRT gaan alle partijen akkoord met het voorstel dat wie verkozen is, verplicht is zijn mandaat op te nemen. Toch maakt niemand er werk van. (…)

- De Vadder (I.). Pleidooi voor een eerlijke politiek. Borgerhoff & Lamberigts, Gent, 2010, 254 p.

[NAAR BOVEN]

 

- - - - uit 2009 (Vlaamse verkiezingen) - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Wim Winkelmans en Isabel Albers (redactie De Standaard) in DE STANDAARD op 30.06.2009

Dans der afwezigen in het halfrond

BRUSSEL - De Vlaamse regering is nog niet eens samengesteld, maar toch is één op de tien Vlaamse parlementsleden al een opvolger.  (...)

Liefst zeven gekozen politici van het Vlaams Belang zien een overstap naar het Vlaams Parlement niet zitten. Onder hen de top van de partij, met voorzitter Bruno Valkeniers, kamerlid Gerolf Annemans en Europees parlementslid Frank Vanhecke. Ze laten zich opvolgen door backbenchers.

Voorts laten ook de SP.A'ers Kathleen Van Brempt en Daniel Termont, de Open VLD'ers Bart Somers en Dirk Sterckx, CD&V'er Erika Thijs, en LDD'er Jean-Marie Dedecker een mandaat als Vlaams parlementslid aan zich voorbijgaan. Van Brempt kiest voor de eedaflegging in het Europees Parlement, maar was ook verkozen als lijstduwer voor het Vlaams Parlement.

Opmerkelijk zijn de manoeuvres van de Limburgse Annick Ponthier (Vlaams Belang). Ponthier was verkozen voor het Vlaams Parlement, maar laat haar plaats aan eerste opvolger Katleen Martens. Zelf gaat ze naar de Kamer, waar ze Linda Vissers opvolgt, die naar het Vlaams Parlement verhuist. Volgt u nog?

Bart Tommelein (Open VLD), Peter Vanvelthoven (SP.A), Freya Van den Bossche (SP.A), Ulla Werbrouck (LDD) en Bart De Wever (N-VA) verhuizen dan weer wel naar het Vlaams Parlement. Zij maken plaats voor nieuwe opvolgers in de Kamer.

Het systeem van opvolgers komt de partijen niet slecht uit. Zij hebben immers geen rechtstreeks mandaat van de kiezers en blijven schatplichtig aan degenen die ze vervangen. Maar tijdens de vorige legislatuur klaagden de Vlaamse parlementsleden zelf dat de vele opvolgingen telkens weer een aderlating betekenden voor de kwaliteit van het debat.     (...) 

[NAAR BOVEN]

Eric Donckier (chef politieke redactie HBVL) in HET BELANG VAN LIMBURG op  27.05.2009

Kiezer wil bedrogen worden

De Wakkere Burger, een onafhankelijke organisatie die zich inzet voor een betere betrokkenheid van de burger bij het beleid, is niet te spreken over het hoge aantal schijn- en dubbelkandidaten bij de verkiezingen van zondag 7 juni voor het Vlaams en het Europees Parlement. Om dat feit aan te klagen hebben ze de internetsite www.zetelcarrousel.be geopend met daarop de namen van al die nepkandidaten.

De Wakkere Burger pikt daarmee in op een studie van Leuvense professoren. Die haalden de fijne kam door alle verkiezingslijsten en kwamen tot de vaststelling dat van de 2097 beschikbare plaatsen voor kandidaten er 288 worden ingenomen door nationale mandatarissen waarvan 21 regeringsleden, 74 kamerleden en 26 senatoren. Namen? LDD-voorzitter Jean-Marie Dedecker is lijsttrekker voor zowel het Vlaams als het Europees Parlement, maar zal gewoon in de Kamer blijven zetelen. Idem dito met N-VA-voorzitter Bart De Wever.

Politici die tegelijk kandidaat zijn voor het Vlaams én het Europees Parlement, dat is kiezersbedrog, want ze kunnen maar in één parlement zetelen. Federale ministers en parlementsleden die kandidaat zijn voor het Vlaams en/of het Europees Parlement, maar helemaal niet van plan zijn te zetelen, dat is kiezersbedrog. Veel kiezers zeggen dat ze daar moeite mee hebben, dat ze dat niet willen, dat een politicus alleen maar kandidaat mag zijn wanneer hij van plan is om ook effectief te zetelen in het parlement waarvoor hij kandidaat is.

Maar is dit wel zo? We kunnen ons niet van de indruk ontdoen dat de kiezer graag bedrogen wordt, dat hij graag voor vedetten stemt, dat hij de partijen in feite dwingt om hun vedetten op te stellen. De tegenproef werd door Open Vld geleverd. Ooit besliste die partij in een geest van nieuwe politieke cultuur om haar vedetten Verhofstadt, Dewael, De Croo en consoorten niet op de lijst te zetten bij Europese verkiezingen omdat ze toch niet van plan waren om in het Europees Parlement te zetelen. In peilingen mét hun vedetten scoorde Open Vld toen meer dan 30 procent, bij de verkiezingen zonder hun vedetten haalden ze amper 20 procent.

Het zou goed zijn dat bij verkiezingen alleen die politici opkomen die ook effectief van plan zijn om te zetelen. Partijen zouden daar afspraken over moeten maken. Maar ze doen dat dus niet. Omdat ze niet altijd voldoende goed politiek personeel hebben voor hun lijsten. Maar ook en vooral omdat de kiezer daar blijkbaar geen probleem mee heeft. Dit is een vaststelling. 

[NAAR BOVEN]

   

Peter Gorlé (redacteur HLN) in HET LAATSTE NIEUWS op 27-05-2009

Stem niet zomaar voor wie op twee lijsten staat

Liefst 111 Vlaamse politici zijn op 7 juni tegelijk kandidaat voor minstens twee parlementen. En dat terwijl ze toch maar één zetel kunnen opnemen. «Op die manier bedotten ze de kiezer», vindt vzw De Wakkere Burger. De organisatie nagelt de schijnkandidaten aan de schandpaal en waarschuwt de kiezer niet zomaar voor hen te stemmen.

«Kiezersbedrog», zegt De Wakkere Burger over politici die op twee of drie lijsten tegelijk pronken. De vereniging probeert burgers actief bij de politiek te betrekken en geeft cursussen over hoe de verkiezingen in elkaar zitten. «We stellen keer op keer vast hoe negatief zo'n dubbele kandidaten overkomen bij de mensen», zegt stafmedewerker Wim Van Roy van De Wakkere Burger. «We begrijpen dat partijen hun zware kanonnen op meerdere lijsten zetten om stemmen te winnen, maar het resultaat is wel dat één van die zitjes wordt opgenomen door een opvolger die de kiezer niet heeft gekozen en voor wie hij misschien nooit zou stemmen. Daar willen wij iedereen attent op maken. Ze moeten weten dat ze bij deze kandidaten niet altijd krijgen wat ze zien. Daarom willen we de kiezers waarschuwen niet zomaar op deze mensen te stemmen. Bij een aantal dubbelkandidaten weten we welk mandaat ze zullen opnemen, bij anderen niet." (...)

Frank Vanhecke (Vlaams Belang) en Jean-Marie Dedecker (LDD) zijn de opvallendste dubbelkandidaten: zij trekken zowel de West-Vlaamse als de Europese lijst voor hun partij. Gewezen politiecommissaris Johan Demol (Vlaams Belang) doet nog straffer: hij trekt zowel de Vlaamse als de Brusselse lijst én prijkt op de Europese lijst.

Frank Vanhecke vindt niet dat hij aan kiezersbedrog doet. «Ik zeg vooraf dat ik in het Europees Parlement blijf. Ik vind het veel erger om naar de kiezer te trekken met een programma dat je achteraf verloochent», zegt de gewezen voorzitter van Vlaams Belang. Is het eerlijk dat zijn argeloze West-Vlaamse kiezers uiteindelijk Stefaan Sintobin krijgen in ruil voor een stem aan Vanhecke? «Neen, je moet de kiezer niet voor dom houden. Die weet heus wel dat mijn ambitie in Europa ligt, maar om onze boodschap aan de man te brengen heb je nu eenmaal bekende koppen nodig.» Of er dan geen andere waardige kandidaat was om de Europese lijst te trekken? «Jawel», zegt Vanhecke. «Mijn hart en mijn verstand zeggen dat Marie-Rose Morel een uitstekende lijsttrekker zou zijn, maar niet iedereen is het daarover eens.»

Ook Jean-Marie Dedecker vindt niet dat hem of zijn partij iets te verwijten valt. «Ik heb de eerlijkheid om te zeggen dat ik niet naar Europa ga. Wij sturen Derk-Jan Eppink naar Europa. Dat is een uitstekende kandidaat, alleen is hij weinig bekend. Ik heb zulke bekwame mensen nodig, maar zij hebben niet de populariteit om een lijst te trekken. Ik geef toe dat het eleganter kon, maar ik ben niet heiliger dan de paus. Zolang het kan, zou ik dom zijn om geen gebruik te maken van mijn bekendheid.»

[NAAR BOVEN]

Peter Vandermeersch (algemeen hoofdredacteur VUM) in DE STANDAARD op 02.02.2009

Opiniestuk - Carrousel van kiezersbedrog

'Als je een mandaat krijgt van de kiezer, moet je dat ten volle invullen', zei Yves Leterme gisteren toen hij bekendmaakte dat hij bij de komende verkiezingen een ondersteunende rol gaat spelen. Dat is een heel juiste stelling. Alleen is het wel eigenaardig om die nu plots te horen verdedigen door de ex-premier. Laat ons de man toch even herinneren aan zijn eigen parcours. In 2003 verkozen als federaal volksvertegenwoordiger, kandideerde Leterme in 2004 op de CD&V/N-VA-lijst voor de Vlaamse verkiezingen. Het vierjarige mandaat dat hij van de kiezer gekregen had, heeft hij toen dus maar voor een vierde 'ten volle ingevuld'. In mei 2007, halverwege zijn Vlaams mandaat, hield hij het alweer voor bekeken en maakte hij bekend dat hij de Senaatslijst zou trekken bij de federale verkiezingen van een maand later. Met andere woorden, de man die nu met zijn principes zwaait, heeft diezelfde principes verloochend bij de jongste Vlaamse en jongste federale verkiezingen. Yves Leterme is dus wel de laatste die nu de andere politici de oren moet wassen.

Die vaststelling neemt dan weer niet weg dat het principe waarover hij het heeft een juist principe van politieke hygiëne is. Iemand die verkozen is voor een mandaat, neemt dat mandaat op en dient dat mandaat uit. Zo hoort het nu eenmaal in een goed functionerende democratie. Wat niet gezegd kan worden van ons land. Een dikke vier maanden voor de komende Vlaamse en Europese verkiezingen ziet het er immers naar uit dat in ons land de carrousel van het kiezersbedrog weer volop aan het draaien is.

Op de carrousel draaien de meeste partijen mee. Bij Open VLD gaat het lijsttrekkerschap in West-Vlaanderen waarschijnlijk naar de federale minister Vincent Van Quickenborne, tenzij de fractieleider in de Kamer, Bart Tommelein, het alsnog haalt. Guy Verhofstadt, in 2007 in de Senaat verkozen, gaat de Europese lijst trekken. Bij de socialisten staan de federale parlementsleden Freya Van den Bossche en Peter Vanvelthoven (ook al kamerfractieleider) klaar. Bij N-VA is de kans groot dat federaal parlementslid Bart De Wever de Antwerpse lijst trekt. Zelfs de populistische partijen die maar al te graag de klassieke formaties de les lezen, zijn in hetzelfde bedje ziek. Frank Van Hecke zal de Europese lijst én de West-Vlaamse lijst van Vlaams Belang trekken. De kans is groot dat Jean-Marie Dedecker voor zijn partij net hetzelfde doet.

Verkiezing na verkiezing heeft De Standaard dergelijke praktijken aan de kaak gesteld. Ook nu weer zullen we oproepen om niet te stemmen voor mensen die op verschillende lijsten staan en op federale parlementsleden die na twee jaar hun federaal mandaat blijkbaar willen verzaken en op Vlaamse en Europese lijsten willen staan. De democratie is nu eenmaal geen speeltje. 

[NAAR BOVEN]

Luc Huyse (prof. em. sociologie KUL) in DE STANDAARD op 25.04.2009

Kiezersbedrog heeft vele vaders

Deze krant (De Standaard, dwb) heeft al langer van de strijd tegen het kiezersbedrog een punt van eer gemaakt. Want de democratie is geen speeltje, liet de hoofdredacteur enige tijd geleden weten (zie hierboven "Vandermeersch in D.S.op 02.02.2009, dwb). Het past volgens hem niet dat politici op meer dan één lijst staan en de kiezer niet vertellen welk mandaat zij zullen opnemen. Zoals het ook niet kan dat zij tijdens de rit voortdurend van zitje veranderen. (…)

Die ergernis is terecht. Maar, wat brengt toppolitici ertoe zo te zigzaggen? En is dat de enige gedaante waarin kiezersbedrog verschijnt?

Recente kieshervormingen hebben het gewicht van de voorkeurstem sterk verhoogd. Dat komt omdat de overdracht van lijststemmen naar de individuele kandidaten aan banden is gelegd. Vroeger kon wie op een zogeheten verkiesbare plaats stond zijn of haar stemmen aandikken met grote brokken uit de pot van de kopstemmen en zo verkozen worden. Voor alle anderen kwam de drempel dan wel heel hoog te liggen. Tussen 1919 en 1999 is bij de verkiezingen voor de Kamer aan 5.019 mannen en vrouwen een mandaat gegeven. Slechts 30 daarvan (of 0,6 procent) waren erin geslaagd dankzij hun voorkeurstemmen de volgorde te doorbreken. (Ik pluk deze en volgende cijfers uit een boeiend artikel van Bram Wauters en Karolien Weekers dat in het jaarboek 2007 van Res Publica is verschenen.) Sinds 2003 is nog slechts 50 procent van de lijststemmen overdraagbaar. Het effect daarvan is spectaculair. Bij de federale verkiezingen van 2007 zijn 150 Kamerleden verkozen. Zeventien, van wie vijftien lijstduwers, hebben de rangorde doorbroken. Dat is iets meer dan 11 procent. Enkele namen? Kris Peeters, Patrick Janssens, Herman De Croo, Charles Piqué ... Lokvogels dus. Van die zeventien succesvolle hinkstapspringers hebben er tien hun mandaat niet opgenomen. Zij zijn meteen vervangen door de eerste opvolger. Zo ontstaat het kiezersbedrog dat deze krant niet lust.

De promotie van de voorkeurstem, ingevoerd door de eerste regering Verhofstadt, is aangekondigd als een cadeau aan de kiezers. De macht van de partijbonzen, die altijd al beslisten wie vooraan mocht staan, zou nu aangetast worden. Het is anders gelopen. De nieuwe vrijheid van de kiezer is grotendeels schijn. De rangorde, door de partijen opgesteld, bepaalt nog in 90 procent van de gevallen wie een zitje verwerft. En van de rest gaat meer dan de helft naar de onbekende man of vrouw die door de partijleiding, jawel, als eerste opvolger is aangeduid.

Het lokken van kiezers met kandidaten die hoog scoren op een of andere hitlijst is al langer bezig. De opwaardering van de voorkeurstem heeft die trend een stevige push gegeven. Maar ook de media werken die ontwikkeling in de hand. Het hele jaar door laten zij heel veel licht op de persoon van de politicus vallen. In periodes met verkiezingskoorts neemt die fixatie nog toe. (…)

Men maakt van de kiesstrijd een kamp tussen twee of drie toppolitici. Er is dan sprake van een clash der titanen of van kanseliersverkiezingen. De Standaard gebruikte die lawaaiwoorden tienmaal in 2003, achtmaal in 2004 en elfmaal in 2007. Men gaat er blijkbaar van uit dat dit lezers, luisteraars en kijkers aantrekt. Een politieke partij zou gek zijn als zij van die media-aandacht voor sommige van haar renpaarden geen gebruik zou maken. Dus worden zij voor twee of meer gelijktijdige verkiezingen ingezet. Kiezersbedrog heeft bijgevolg meerdere vaders.

Het lijkt me trouwens nuttig om nog andere varianten van kiezersbedrog in het debat op te nemen. Ik zie er minstens twee. Partijen, gejaagd door de campagnewind, laten zich gemakkelijk verleiden om gulle beloften te doen. Er zijn de gebruikelijke slogans. Geen nieuwe belastingen! Of: Verhoging van de sociale uitkeringen! Het zijn programmapunten die, zelfs bij regeringsdeelname, nog voldoende ruimte laten iets daarvan te realiseren. Dat is geen kiezersbedrog. Anders is het als een campagne-eed absoluut niet te honoreren is. Als de CD&V in de aanloop naar de federale verkiezingen van 2007 beweert met vijf minuten politieke moed BHV te zullen splitsen, is dat een volkomen loze belofte. (…)

Wat nu? Zolang de ideologische profilering van de partijen is wat zij is, zwak dus, zal binnen en buiten de politiek de fixatie op de populaire politici blijven. Het minste wat althans de media kunnen doen, is veel duidelijker aangeven waarvoor de goudhaantjes van elke partij staan. Waarin verschillen zij? Met betrekking tot de toekomst van België, van Europa, van de verzorgingsstaat. Wat denken zij over de klimaatproblemen? Over de armoede in het Zuiden? Nu gaat het nog vooral om wie ze zijn, niet over wat zij denken en willen doen. Ook zou men in de berichtgeving over verkiezingen het huidige kikvorsperspectief kunnen ruilen voor het vogelperspectief. Dan zal al gauw blijken dat, gegeven de verhuis van politieke bevoegdheden naar het transnationale niveau, het beter is om te spreken en te schrijven over een clash van de titaantjes en over de keitjes van de Wetstraat. Die relativiteitstheorie kan heilzaam zijn. Een deel van het wantrouwen dat velen ten aanzien van de politiek koesteren, is op een vervelend misverstand tot groei gekomen. De kiezers verwachten nog altijd van de beroepspolitici dat ze alle problemen, grote en kleine, moeten aankunnen. Maar in vele dossiers hebben zij die slagkracht niet of niet meer. Dat veroorzaakt voortdurend kortsluiting tussen burger en politicus. Het is een probleem dat in negatieve energie nog zal toenemen. Tenzij wij er in slagen om geleidelijk een meer realistische visie op de politiek in de bevolking te verankeren en de aandacht te verleggen naar waar de macht meer en meer gehuisvest wordt. 

[NAAR BOVEN]

 

 

Marc Reynebeau (redacteur De Standaard) in DE STANDAARD op 27.01.2009

Column - Sterkandidaat

Zucht - straks alweer verkiezingen. Niet dat ik daar een hekel aan heb, wel integendeel, ze zijn de hoogdag van de democratie. Wat me doet zuchten is net dat de party poopers, zij die het feestje gewoonlijk verbrodden, nu al weer alles in gereedheid aan het brengen zijn om op 7 juni opnieuw toe te slaan.

Dezer dagen worden namelijk de kandidatenlijsten opgesteld en daarvoor duiken weer allerlei namen op van lui die daar eigenlijk niets te zoeken hebben. Anders gezegd, het kiezersbedrog is weer in aantocht.

Toegegeven, het woord klinkt pathetisch - in Zimbabwe zijn ze beter in kiesbedrog. Maar het is ook een kwestie van maat; wij hebben in deze meer pretentie dan Robert Mugabe. Als wij de mond zo vol hebben van onze democratische superioriteit, is een snuif pathetiek misschien wel nodig om iets te zeggen over een praktijk die even courant is als strijdig met de essentie van de democratie.
Die essentie is dat kandidaten de kiezer uitleggen waarom ze een mandaat vragen. Na afloop leggen ze dan uit wat ze daarmee aan goeds hebben bewerkstelligd en aan kwaads hebben voorkomen. Dat ex-Belang-voorzitter Frank Van Hecke zowel de Europese als een Vlaamse lijst zal trekken, is al een aanfluiting. Hij kan maar één van de twee mandaten opnemen en zijn West-Vlaamse kiezers kunnen nu al weten dat hij hen op 8 juni een neus zal zetten. Stem kwijt, jammer maar helaas. Maar Vlaams Belang heeft ook minder pretentie in deze materie.

Erger is dat de partijen die zichzelf graag democratisch noemen, de SP.A en Open VLD voorop, geen haar beter zijn. Als lijsttrekkers voor het Vlaams parlement doen nu al de namen de ronde (DS 24-25 januari) van federale ministers (Vincent Van Quickenborne, misschien Karel De Gucht), senatoren (Jean-Jacques De Gucht) en federale kamerleden (Peter van Velthoven, Freya Van den Bossche, maar ook Jean-Marie Dedecker en Bart De Wever).

O, en zal ook Inge Vervotte ergens opduiken? Statistisch gesproken kan het niet anders. Ze liet zich in 2003 federaal verkiezen, stapte voortijdig op om in 2004 naar het Vlaams parlement te trekken, werd Vlaams minister, stapte voortijdig op om zich in 2007 opnieuw federaal te laten verkiezen, werd federaal minister en stapte laatst alweer voortijdig op. In zes jaar politieke bedrijvigheid heeft ze bij de kiezer geen enkele keer verantwoording afgelegd voor haar werk als parlementslid of minister - stérk.

De aanstaande pseudo-kandidaten hebben tegenover de kiezer geen enkel palmares in het Vlaams parlement te verdedigen, waar daar zetelen ze niet. Toch zullen ze grote beloften doen over het toekomstige Vlaamse beleid, en die vallen al evenmin ernstig te nemen. Want zij willen alleen wat stemmen bijeen graaien omdat ze nu eenmaal 'bekend' zijn en in veel gevallen zullen ze doodleuk verder federaal of Europees politicus blijven.

Dat schaadt de democratische essentie. Het maakt van verkiezingen een populariteitstest. Steracteur, sterartiest, haal uw gsm maar boven. Zo wordt de politiek een rondreizend circus - maar vooral een circus. Telkens als dat zijn tenten opslaat in het dorp, komen de lokale coryfeeën erop af, ze vertonen hun kunstje, ontvangen het applaus en de volgende dag gaan ze verder alsof er niets is gebeurd.
Als die in juni verkozen politici dan toch naar het Vlaamse parlement verkassen, bedriegen ze hun federale kiezers van 2007. Doen ze dat niet, dan staan ze hun zitje af aan een nobele onbekende voor wie niemand heeft gestemd. Doorgaans zijn dat trouwe partijslaafjes, want die beseffen goed genoeg aan wie ze hun mandaat te danken hebben: niet aan de kiezer, maar aan de partijbonzen die hen een mooi plekje op de opvolgerslijst hebben gegund.

En vooral: waarover kan de campagne in juni nog gaan? Federale en Vlaamse thema's zullen onvermijdelijk door elkaar wemelen, met algehele verwarring als gevolg. Want niemand zal nog weten waarom hij voor een kandidaat moet of kan stemmen. Het doet er kennelijk ook niet toe, want het wordt zo georganiseerd. Dat getuigt niet van veel respect van de politicus voor de kiezer - geen wonder dat het omgekeerde ook niet vanzelfsprekend is.

En dan maar klagen over de politieke apathie of over de onwetendheid over de inderdaad erg complexe staatsstructuur. Of over het populisme dat van alles een amalgaam maakt. Goed bezig, mannen!
Ik weet het, dit verhaal is al eens eerder verteld, ook door mij. Ik kan alleen hopen dat ik het falende geheugen of het murwe democratische geweten wat kon helpen. Want het verschijnsel blijft zich maar herhalen, zonder dat er witte of andere protestmarsen op straat komen of dat de dubieuze kandidaten met zero stemmen weer naar af worden gestuurd. Om Willem Elsschot te citeren: iemand moet daar toch iets van zeggen?

[NAAR BOVEN]

 

Naamloos artikels op de VRT-WEBSITE "www.deredactie.be" op 04.05.2009 

Jobhoppen

Als u op 7 juni kiest voor een politicus, bent u er niet altijd even zeker van dat de persoon die uw stem krijgt zijn mandaat ook daadwerkelijk opneemt. Sommige politici zijn immers op twee lijsten te bespeuren en sommigen zijn sowieso niet van plan om hun mandaat op te nemen. (...)

Officieel hebben de Vlaamse en de federale verkiezingen niets met elkaar te maken. Bij de Vlaamse verkiezingen kiezen we vertegenwoordigers voor het Vlaams Parlement en bij federale voor het federale parlement. Bij de eerste moeten we om de vijf jaar naar de stembus, bij de tweede om de vier jaar. Twee gescheiden niveaus die wettelijk op hetzelfde niveau staan met verschillende bevoegdheden.

Maar zelden wordt echt het onderscheid gemaakt tussen de twee niveaus. Niet echt door media, laat staan door de politici zelf. Tijdens de campagne voor de komende verkiezingen zal het ongetwijfeld gaan over de staatshervorming, hoewel dat eigenlijk een zaak is voor het federale niveau. Probeer dat maar eens te begrijpen als kiezer.

In andere federale staten, zoals de VS en Duitsland, worden deelstaatverkiezingen ook wel als een test gezien voor de regering, maar daar zal niet telkens de helft van het politieke personeel kandideren bij elke verkiezing. In België is elke verkiezing, zowel Vlaams als federaal, een cruciale test voor de politieke partijen. Daarom dat alle stemkanonnen worden ingezet en het altijd alle hens aan dek is voor de zoveelste “moeder der verkiezingen”. Veel politici staan dan ook op een lijst voor een ander parlement dan datgene waar ze in zitten. (...)
 

[NAAR BOVEN]

- - - - ouder materiaal - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Stefaan Fiers (politicoloog aan de KUL) in DE STANDAARD op 05.03.2003

De verkiezingen van de schijnkandidaten

... Dat de inzet bij deze verkiezingen (op 18 mei 2003, dwb) hoog is, bewijzen de partijen door hun beste paarden van stal te halen. Bekende Vlamingen en Bekende Walen, europarlementsleden, regionale volksvertegenwoordigers, regionale ministers tot zelfs de ondervoorzitter van de Europese Conventie toe, worden gemobiliseerd en figureren op de lijsten.
Op zich is daar niets op tegen. Elke Belg die aan een beperkt aantal grondwettelijke vereisten voldoet, heeft immers het recht om kandidaat te zijn bij de verkiezingen. Maar door de ijver van de partijen is de categorie van de schijnkandidaten -- de kandidaten die eigenlijk geen kandidaat zijn -- nooit zo groot geweest. En dan rijst de vraag of dit spelletje schijnkandidaten wel zo onschuldig is als de betrokken politici willen doen uitschijnen.

Je kunt terecht opmerken dat schijnkandidaturen op zich niets nieuws zijn. Lijstduwers bijvoorbeeld zijn van alle tijden. Ook van hen wist men met zekerheid dat ze niet echt kandidaat waren, maar alleen uit sympathie een stem extra voor hun partij trachtten mee te graaien. Bij de komende verkiezingen nemen de schijnkandidaten echter voor het eerst prominente plaatsen in bovenaan de kieslijsten. En wat even belangrijk is: ze komen voor bij alle partijen.

Waarom doen deze schijnkandidaten mee? Sommigen beweren dat de kiezer niet langer geïnteresseerd is in programma's, maar wel op personen stemt. De personalisatie zou de politiek inzichtelijker maken, zo heet het. Vlaamse ministers die op federale lijsten staan, zeggen dat ze alleen hun opgeschort, federaal mandaat willen vernieuwen.
Vanuit een bepaald oogpunt hebben zij uiteraard gelijk. Maar mag men logischerwijs niet verwachten dat die politici het engagement dat zij op Vlaams niveau hebben aangegaan, ten volle zullen doortrekken? En dat ze pas volgend jaar, bij de Vlaamse verkiezingen, voor het eerst opnieuw kandidaat zijn? Welke dienst bewijzen de Vlaamse parlementsleden en ministers die op 18 mei kandideren, aan Vlaanderen, wanneer ze zich opnieuw federaal profileren?

In juli 1999 kandideerde nog een derde (18 op 55) van de ministers voor een ander politiek niveau dan het niveau waar ze belandden. Dat kon toen nog in verband gebracht worden met de gelijktijdigheid van de verkiezingen. Maar dat argument gaat nu niet langer op. In een volwassen federale staat staan de regionale en de federale verkiezingen totaal los van elkaar (een beperkte doorstroming van het ene naar het andere niveau niet te na gesproken). Wie de kaart van het ene niveau heeft getrokken, doet dat ook voor langere tijd en verandert niet bij de eerste de beste gelegenheid van niveau.

De vraag is of het veelvuldig springen van het ene naar het andere politieke niveau op termijn niet nefast is voor de transparantie van het politieke gebeuren. Zelfs al hebben die kandidaten niet de intentie om effectief te zetelen. Want als een grote groep kiezers op 18 mei op kandidaat X stemt zodat die verkozen wordt voor de Kamer of de Senaat, hoe leg je dan aan de kiezers uit dat die kandidaat de volgende dag zijn mandaat naast zich neerlegt? Het is niet verwonderlijk dat kiezers dit soort logica niet begrijpen en ontgoocheld de politiek de rug toekeren.  (...)

Partijen moeten daarom oppassen dat ze niet te veel met zichzelf bezig zijn, en al te veel eigen regeltjes of eigen interpretaties van regels en rechten maken. Het kan spannend en uitdagend zijn en veel voldoening geven om zijn politieke opponenten de loef af te steken met electorale spitsvondigheden. Maar men dreigt er het contact met het overgrote deel van de bevolking mee te verliezen. Want één ding is alvast zeker: de dubbele kandidaatstelling en het aanzienlijke aantal schijnkandidaten maken het er voor de modale kiezer niet gemakkelijker op om de verkiezingen te volgen

.[NAAR BOVEN]

 

(c) 2010 De Wakkere Burger vzw